Persoonlijke verhalen over uithuisplaatsing. Hoe moet je wennen aan een nieuwe plek op een groep of in een gezinshuis? En hoe ga je ermee om als je littekens meedraagt van het snijden of van mishandeling? Het zijn heftige onderwerpen waar een groep jongeren mee op de planken staat op woensdagavond 13 juni in het park villa theater in Alphen aan den Rijn. Zes jongeren bedachten en schreven in één weekend een bijzondere toneelvoorstelling over jeugdzorg. Aanleiding is de presentatie van de Survivalgids, waarin jongeren tips geven over het leven in een groep of gezinshuis.

tekst: Sonja Alferink

Toneelgroep bij elkaar

Ze zagen elkaar voor het eerst, afgelopen vrijdag. Of nou ja, sommigen kenden elkaar al een beetje. Maar als toneelgroep komen ze dit weekend voor het eerst bij elkaar, op een plek die qua sfeer nog het meest doet denken aan de poëtische boeken van de Zweedse schrijfster Astrid Lindgren.

Met z’n zessen mogen ze hier slapen, vijf meiden en één jongen, in het grote landhuis dat het kloppende hart is van deze Zeeboerderij. Om het huis ligt een grote lap grond. In de moestuin groeien bladspinazie en frambozenstruiken, in de vijver kwaken kikkers onder het bruggetje dat de ene kant met de andere verbindt.

Survivalgids voor de jeugdzorg

De jongeren zijn hier niet zomaar. Op 13 juni moet de groep optreden voor een groot publiek van jongeren, jeugdzorgprofessionals en andere geïnteresseerden. Op die avond wordt de allereerste ‘Survivalgids voor de jeugdzorg’ gepresenteerd. Onder leiding van toneelregisseur Thamar bereidt het groepje jonge acteurs zich op dat optreden voor. Ze bedenken en schrijven de voorstelling zelf en repeteren één weekend lang om er straks te kunnen staan. Voor ál die mensen.

Hoe wen je aan een nieuwe plek?

En het gaat niet over koetjes en kalfjes wat ze hebben geschreven. Het stuk gaat over hoe dat is, als je uit huis wordt geplaatst. Hoe je moet wennen aan een nieuwe plek en aan nieuwe mensen om je heen. En hoe je ermee omgaat, als je littekens meedraagt van het snijden of van mishandeling. Heftige onderwerpen, dat snapt iedereen. Ga er maar aanstaan, daar, op dat toneel. In al je kwetsbaarheid.

Kwetsbare verhalen op het podium

Is het niet ongelofelijk spannend, om straks met persoonlijke en kwetsbare verhalen op het podium te staan voor zoveel mensen? Vier van de jongeren vertellen erover tijdens een vrij moment tussen de repetities door. ‘Het is inderdaad heel dichtbij, bijvoorbeeld als het over pesten gaat, maar ik kan er juist goed m’n gevoelens in uiten en mijn ei kwijt.’ Dat zegt Shirly (bijna 16, niet haar echte naam), die de hoofdrol speelt. Of ze dat zelf ook dapper vindt? Lachend: ‘ik heb genoeg peper in m’n reet!’

Ervaringen samen delen

Faya (14, niet haar echte naam) is het met Shirly eens. ‘De jongeren in de zaal hebben al die dingen ook’, zegt ze. Herkennen zullen ze het vast. Mabel (15, niet haar echte naam): ‘Het is ook gewoon leuk om aan andere kinderen onze groepservaringen te laten zien. Wij zijn vijf meiden bij elkaar en normaal hebben mensen direct een oordeel over je, maar omdat je de ervaringen nu samen deelt is dat anders.’

Hoe is het om samen aan dit toneelstuk te werken? Ellen (13) vindt het fantastisch. En het samenwerken? ‘Dat gaat heel goed. Maar af en toe hebben we geen zin en is het veel achter elkaar.’ Volgens haar zijn ze wel klaar voor de grote avond op 13 juni. ‘Maar we moeten wel nog wat teksten instampen.’

Twaalf verschillende plekken om te wonen

De jongeren zijn niet zomaar geselecteerd. Ze moesten er zin in hebben, natuurlijk. Maar ze hebben ook allemaal de nodige ervaring met jeugdzorg. Niet voor niets schrijven ze dit toneelstuk zelf, ze kunnen putten uit hun eigen ervaringen.

Hoe vinden ze dat zelf eigenlijk, om nieuw te zijn op een groep of in een huis? Faya: ‘In het begin is dat spannend, want het is een nieuwe situatie. Je weet niet wat je kan verwachten. Soms hoor je ook pas kort van tevoren dat je naar een nieuwe plek gaat. Ik heb zelf nu al wel twaalf verschillende plekken gehad.’

De andere meiden knikken instemmend. ‘Ik woon nu vier jaar op één plek’, zegt Ellen. ‘Dat is best lang en heel fijn.’ Shirly: ‘Als je een vaste plek hebt doe je er alles aan om te blijven. Ik ben ook al wel twaalf of dertien keer verhuisd. Je denkt dat het aan jou ligt maar je kan er meestal niets aan doen.’

Maskers af

Drie van de vijf meiden hebben zelf ook meegewerkt aan de Survivalgids, waarin kinderen hun ervaringen over jeugdzorg delen en adviezen geven aan kinderen die nieuw zijn. Wat is het belangrijkste advies van deze meiden? Mabel, vol overtuiging: ‘Dat je jezelf moet zijn! Je moet je masker afdoen voor mensen. Niet jezelf gaan afzonderen. Ga op zoek naar mensen die je kunt vertrouwen. Maar als je vaak bedrogen bent door mensen, zoals ik, dan heb je minder vertrouwen, dan is dat spannend.’ Faya zegt precies hetzelfde: ‘Blijf jezelf. Dat is moeilijk omdat de meesten weinig zelfvertrouwen hebben. Ze zijn bang dat mensen raar reageren, dat je niet wordt geaccepteerd zoals je bent.’

Mabel heeft nog een tweede advies. ‘Denk niet te lang na over wat er in je verleden is gebeurd. Ik zeg het uit m’n hart: ik ben blij dat het is gebeurd, anders had ik hun niet ontmoet’, zegt ze wijzend naar de andere meiden. ‘Ik blijf niet de schuld geven en ik ga er niet te lang over pieperen. Je moet het achter je laten.’

Even ontspannen

Het is tijd voor de lunch. Een paar van de meiden zijn net even in bad geweest of hebben snel een dutje gedaan. Even chillen in een weekend dat behalve leuk ook best inspannend is. Er worden wentelteefjes gebakken door gastvrouw Jorien en de kinderen maken zelf smoothies met groenten uit eigen tuin. Ze kennen elkaar nog maar net, maar bespreken nu al de mogelijkheden van een maandelijkse reünie. ‘Misschien moet ik straks expres iets vergeten als ik naar huis ga want dan mag ik terugkomen’, zegt een van de meiden. Jorien antwoordt met een glimlach: ‘Dat hoeft niet hoor, je kunt me gewoon vragen of je terug mag komen’.

Jezelf kunnen redden

Ik vraag de meiden nog of ze weleens nadenken over later, over hoe het zal zijn als ze jeugdzorg zullen verlaten. Faya maakt zich zorgen over geld. ‘Ik heb geen contact met mijn ouders’, zegt ze, ‘dus ik denk wel: hoe ga ik aan geld komen? De meeste jongeren gaan dan studeren, naar het hbo of zo, en ik wil wel naar de toneelschool. Maar hoe? Je kan wel een lening nemen, maar dat is ook niet alles.’ Shirly: ‘Ik weet niet zeker of ik op m’n achttiende al weg kan, misschien blijf ik wel tot mijn eenentwintigste. Er zijn nu nog te veel dingen. Van de ene kant ben ik wel blij dat de hulp er is. Maar ik wil eigenlijk ook wel graag mezelf kunnen redden.’

Wat ze tegen die tijd van hun jaren in de jeugdzorg hebben geleerd? Faya: ‘Je leert je sneller aanpassen.’ Mabel: ‘Ja, je wordt immuun voor verandering. Net zoals baby’s die door steeds hetzelfde voor te doen dingen kunnen leren, zo raken wij gewend aan verandering.’

De generale repetitie

Het is zondagmiddag als de jongeren hun toneelstuk nog één keer doornemen, van begin tot eind, zonder te stoppen. ‘Kom op jongens, we gaan de doorloop doen’, zegt de regisseur. Al snel volgt de scène met de rap van Luwis, de enige jongen in dit gezelschap. Hij doet het weergaloos: strakke tekst, ijzersterk gevoel voor ritme. Ook de andere scènes verlopen goed. Als er ergens een stukje tekst wordt vergeten, springen de anderen bij.

Even valt de techniek weg: het liedje wil niet starten. Gegiebel. ‘Oh nee!’ Als na afloop een paar medewerkers enthousiast hun mening geven, zitten de jonge acteurs met hun benen te wiebelen. ‘Mogen we zo weg?’ Het is op met de concentratie, na een heel weekend lang ploeteren. Er staat nog maar één ding op het programma: ijsjes eten. Welverdiend.

De Survivalgids wordt op woensdag 13 juni gepresenteerd in het Parkvilla theater in Alphen aan den Rijn. Wil jij erbij zijn? Aanmelden kan nog! Stuur een mail naar survivalgidsjongeren@horizon.eu.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *